Często zadawane pytania i odpowiedzi
Inteligentne zegarki dla nurków są przeznaczone dla zarówno początkujących, jak i zaawansowanych użytkowników. Zegarki z wyższej półki mogą z powodzeniem konkurować z tradycyjnymi komputerami nurkowymi podczas nurkowań rekreacyjnych. Jeśli jednak planujesz nurkowanie techniczne, zdecydowanie zaleca się wybór dedykowanego komputera nurkowego. Jego funkcje są maksymalnie dostosowane do potrzeb nurkowania, oferując wyższą dokładność, niezawodność, a w niektórych przypadkach większy zakres funkcji nurkowych.
Podstawową funkcją zegarka do nurkowania jest tryb monitorujący tę aktywność. Tryb ten można podzielić na nurkowanie rekreacyjne, techniczne oraz freediving bez akcesoriów oddechowych. Większość zegarków oferuje także możliwość konfiguracji gazów oddechowych, rejestrowanie punktów na powierzchni przy użyciu GPS, kompas oraz powiadomienia dotyczące przystanków dekompresyjnych.
Zegarki wyposażone w moduł GPS zazwyczaj obsługują także nawigację nurkową. Usługi lokalizacyjne nie są jednak dostępne pod wodą. Oznacza to, że lokalizowanie i sprawdzanie trasy jest możliwe dopiero po wynurzeniu się na powierzchnię i uniesieniu ręki nad wodę. Jeśli zegarek posiada kompas, może on umożliwiać dostosowanie kierunku. Kierunek ten jest następnie wyświetlany na ekranie kompasu.
Inteligentny zegarek nurkowy vs. komputer nurkowy – które urządzenie wybrać?
Komputery nurkowe to urządzenia, które mają jasno określony cel – ułatwienie nurkowania i uczynienie go bezpieczniejszym dla nurków. Ich zadaniem jest przede wszystkim uproszczenie profilu wynurzania oraz informowanie nurków o głębokości i czasie trwania każdego przystanku dekompresyjnego.
Urządzenia te zmniejszają tym samym ryzyko wystąpienia choroby dekompresyjnej, która może pojawić się w wyniku zbyt szybkiego wynurzania się na powierzchnię. Komputery z wyższej półki cenowej oferują dodatkowe funkcje, takie jak GPS do rejestrowania punktów trasy przed kolejnym nurkowaniem.
Smartwatch nurkowy to połączenie smartwatcha i komputera nurkowego. Zdecydowana większość takich urządzeń może być z powodzeniem wykorzystywana na co dzień, a ich funkcje nie ograniczają się wyłącznie do nurkowania. Można ich używać do monitorowania szerokiego spektrum sportów wodnych i powierzchniowych. Większość smartwatchy nurkowych oferuje jednak mniejszą wytrzymałość niż tradycyjne komputery nurkowe, co przekłada się na krótszy maksymalny czas nurkowania. Ponadto ich wskaźniki nurkowe oraz funkcje są, z pewnymi wyjątkami, bardziej ograniczone.
Funkcje i cechy zegarka nurkowego niezbędne do nurkowania
Bogactwo funkcji jest kluczowym czynnikiem odróżniającym zegarki nurkowe klasy premium od budżetowych. Podczas gdy te bardziej przystępne cenowo informują o głębokości i czasie trwania nurkowania, te premium oferują dodatkowe funkcje, takie jak ustawienia gazów, przystanki dekompresyjne i wiele więcej. To, jakie funkcje są dla ciebie niezbędne, zależy głównie od twojego poziomu zaawansowania w nurkowaniu.
Wodoodporność zegarka – co oznaczają poszczególne klasy i certyfikaty?
Jest oczywiste, że zegarek przeznaczony do nurkowania musi być odpowiednio chroniony przed wnikaniem wody. Wodoodporność często jest określana za pomocą stopnia ochrony IP. Pierwsza cyfra w oznaczeniu informuje o odporności na wnikanie ciał stałych, natomiast druga dotyczy odporności na wnikanie wody. Warto jednak pamiętać, że nie chodzi wyłącznie o kontakt z wodą, ale również o charakter przepływu (np. intensywny strumień). Zegarek taki jak Huawei Watch GT 5 Pro, z klasą ochrony IP69K, jest pyłoszczelny oraz odporny na zwiększone ciśnienie i podwyższoną temperaturę wody.
W przypadku smartwatchów często spotykamy się również z oznaczeniami wodoodporności, wyrażonymi za pomocą ciśnienia (ATM) lub głębokości zanurzenia (metry). Warto jednak zauważyć, że sama wartość nie gwarantuje, iż zegarek wytrzyma określoną głębokość lub ciśnienie bez uszkodzeń.
Oznaczenia te wynikają z testów laboratoryjnych, które nie uwzględniają zmiennych, takich jak różna gęstość, temperatura czy przepływ wody. Dla modeli takich jak Apple Watch Ultra czy Huawei Watch Ultimate podawana jest wodoodporność na poziomie 10 ATM (zanurzenie do 100 m). Zegarki z niższymi wartościami są bardziej odpowiednie do sportów powierzchniowych, takich jak snorkeling.
Certyfikacja sprzętu do nurkowania
Sama wartość wodoszczelności lub wodoodporności nie gwarantuje, że zegarek nadaje się do nurkowania. Dlatego wielu producentów uzupełnia te informacje o europejską normę EN lub międzynarodową certyfikację ISO. Dwie najpopularniejsze normy to:
- ISO 22810:2010 – zegarki odpowiednie do aktywności w wodach powierzchniowych,
- EN 13319 – zegarki odpowiednie do nurkowania do maksymalnej głębokości 100 m.
Zegarki nurkowe są certyfikowane zgodnie z normami nurkowymi dla wody słonej i słodkiej. Muszą być przystosowane do obu typów środowiska. Słona woda powoduje jednak znacznie szybsze zużycie materiałów, w tym uszczelek. Dlatego ważne jest, aby po każdym zanurzeniu w słonej wodzie dokładnie przepłukać i umyć zegarek w słodkiej wodzie.
Algorytm dekompresji
Algorytm dekompresji to system obliczeń matematycznych, który jest wykorzystywany do określania bezpiecznych limitów podczas nurkowania. Uwzględnia on dane uzyskiwane w czasie rzeczywistym, takie jak głębokość nurkowania, czas spędzony na danej głębokości, temperatura wody, skład mieszanki oddechowej i szybkość wynurzania.
Algorytmy te opierają się na modelach teoretycznych, popartych badaniami oraz danymi z rzeczywistych nurkowań. W przypadku smartwatchy i technologii nurkowych najczęściej stosowanym algorytmem jest Bühlmann ZHL-16c. Szczegółowy opis specyfiki tego algorytmu wykracza poza zakres tego artykułu. Ważne jest jednak to, że zegarek nie modyfikuje go w żaden sposób, dzięki czemu nurkowie zawsze wiedzą, czego mogą się spodziewać po dekompresji.
NDL i przystanki wynurzania
Z dekompresją związany jest również NDL (no decompression limit). Jest to maksymalny czas przebywania na określonej głębokości, po którego przekroczeniu konieczne stają się przystanki dekompresyjne podczas wynurzania. Parametry te są na bieżąco monitorowane przez zegarek, a użytkownik zostaje powiadomiony w przypadku przekroczenia limitów.
Przystanki dekompresyjne podczas wynurzania są określane na podstawie algorytmu wspomnianego powyżej. Ich celem jest zapobieganie chorobie dekompresyjnej. Dzięki zegarkowi można na bieżąco sprawdzać, ile metrów należy się wynurzyć, aby osiągnąć wymagany przystanek. Po osiągnięciu żądanej głębokości zegarek wyświetli czas, jaki należy tam spędzić.
Ustawienia mieszanki gazów i wsparcie
Gazy oddechowe odgrywają kluczową rolę podczas nurkowania, ponieważ wpływają między innymi na maksymalny czas i głębokość nurkowania. W przypadku nurkowania rekreacyjnego wystarczająca będzie mieszanka tlenu i azotu (stosunek 21/79). Jeśli planujesz nurkowanie techniczne, zazwyczaj wybierasz mieszankę Nitrox (22–40% tlenu, reszta azotu) lub Trimix (tlen, azot i hel w różnych proporcjach).
Współczynnik gradientu
W zaawansowanych zegarkach nurkowych, takich jak Huawei Watch Ultimate lub Garmin Fénix 8, można ustawić różne proporcje tego parametru, co znacznie wpływa na dekompresję. Współczynnik ten jest związany z konserwatyzmem i ilością gazu obojętnego (głównie azotu) w tkankach podczas wynurzania.
Termin „konserwatyzm” w nurkowaniu odnosi się do procedury, która obejmuje szybkość wynurzania i długość przystanków dekompresyjnych, zmniejszając w ten sposób ryzyko choroby dekompresyjnej. Konserwatywne ustawienie współczynnika gradientu (np. 30/70) ogranicza dopuszczalną różnicę między ciśnieniem gazu w tkankach a środowiskiem. Zmniejsza to ryzyko powstawania pęcherzyków gazu obojętnego w tkankach podczas wynurzania, ale również wydłuża przystanki dekompresyjne. Z kolei mniej konserwatywne ustawienie współczynnika gradientu (np. 50/90) pozwala na szybsze wynurzanie, jednak zwiększa obciążenie dla organizmu.
Wyobraźmy sobie butelkę wody mineralnej. Butelka zawiera czystą wodę z gazem. Nie widać go przed otwarciem, ponieważ jest rozpuszczony w wodzie pod wysokim ciśnieniem wewnątrz butelki. Jeśli otworzysz butelkę, gaz zacznie uwalniać się z wody i zobaczysz bąbelki, ponieważ zmniejszyło się ciśnienie w butelce, które jest teraz równe ciśnieniu atmosferycznemu wokół ciebie.
Jeśli otworzysz butelkę zbyt szybko, woda wyleje się przez szyjkę, ponieważ zbyt dużo gazu zostanie uwolnione na raz. Jeśli będziesz otwierać butelkę powoli i z przerwami, bąbelki będą tworzyć się wolniej i nie rozlejesz napoju gazowanego. Konserwatyzm w tym przypadku określa, jak szybko otwieramy butelkę i jak rzadko.
Pod wodą nasze ciało jest jak butelka wody gazowanej. Im głębiej się znajdujemy, tym większe jest ciśnienie, do którego przystosowuje się nasze ciało. Gdy się wynurzamy, ciśnienie otoczenia spada, a w naszym krwiobiegu tworzą się małe pęcherzyki gazu obojętnego – głównie azotu. Jeśli wynurzamy się stopniowo, są one wchłaniane. W przeciwnym razie proces ten nie przebiega wystarczająco szybko, co może prowadzić do wystąpienia choroby dekompresyjnej.
Kompas i GPS
Orientacja pod wodą nie jest łatwa, dlatego smartwatche klasy premium, takie jak Apple Watch Ultra lub Huawei Watch Ultimate przeznaczone dla nurków, są wyposażone w kompas i GPS. Kompas służy do szybkiej orientacji kierunkowej. W wielu zegarkach można ustawić kierunek, który będzie wyświetlany przez cały czas nurkowania lub do momentu jego zmiany.
GPS jest powszechnie stosowanym modułem w smartwatchach. Jednak pozycjonowanie pod wodą nie działa. Zegarki do nurkowania wykorzystują więc GPS wyłącznie do nawigacji na powierzchni, prowadząc do punktu odniesienia lub punktu rozpoczęcia nurkowania. Za każdym razem, gdy wynurzysz się i przez chwilę trzymasz zegarek nad powierzchnią, pozycja zostanie zarejestrowana.
Tryby nurkowania
Tryby nurkowania w większości zegarków różnią się zarówno zakresem, jak i liczbą regulowanych parametrów. Podstawowym z nich jest nurkowanie rekreacyjne, przeznaczone do nurkowań bez konieczności dekompresji. Dla bardziej zaawansowanych nurków dostępny jest tryb nurkowania technicznego, oferujący najszerszy zakres ustawień. Inną opcją jest freediving, zaprojektowany do nurkowania bez sprzętu do oddychania. W skrócie, wstrzymujesz oddech i pływasz tak długo oraz tak głęboko, jak to możliwe.
Funkcje treningowe i narzędzia do przygotowania
Część funkcji zegarka do nurkowania może okazać się przydatna również w okresie przygotowawczym przed nurkowaniem. W zegarku mogą być dostępne następujące narzędzia:
- Kalkulator NDL – pozwala szybko sprawdzić, jak długo można pozostać na danej głębokości bez konieczności dekompresji podczas nurkowania rekreacyjnego. Wynikiem jest lista głębokości oraz czasu, jaki można na nich spędzić.
- Kalkulator dekompresji – narzędzie zaprojektowane w celu określenia całkowitej ilości wymaganych gazów, głębokości oraz czasu trwania przystanków dekompresyjnych podczas nurkowania technicznego.
- Test bezdechu – pomiar mający na celu określenie maksymalnego czasu wstrzymania oddechu, co może być przydatne np. przed freedivingiem.
- Trening bezdechu – narzędzie wspierające doskonalenie umiejętności freedivingu. Służy do wydłużenia czasu przebywania pod wodą na jednym oddechu.
Najlepszy inteligentny zegarek do nurkowania
Do naszej redakcji trafiło kilka zegarków do nurkowania. Niektóre z nich oferują funkcje nurkowe od razu po wyjęciu z pudełka, podczas gdy inne wymagają regularnych opłat w formie subskrypcji (np. Oceanic dla Apple Watch). Zegarki różnią się przede wszystkim wyglądem, ceną, kompatybilnością z systemem operacyjnym telefonu oraz dostępnymi funkcjami.
Apple Watch Ultra z subskrypcją Oceanic
Apple Watch Ultra lub Ultra 2 obsługuje maksymalne realistyczne nurkowanie do głębokości 40 metrów. Oferuje przyjazną obsługę, a maksymalna jasność 2000 nitów sprawia, że wyświetlacz jest łatwy do odczytania pod wodą. Zegarek wykorzystuje algorytm dekompresyjny Bühlmann ZHL-16c i oferuje kilka trybów nurkowania, zarówno do ćwiczeń, jak i nurkowań technicznych.
Domyślny tryb nurkowania w zegarku jest ograniczony. Aby przekształcić go w pełnoprawne narzędzie do nurkowania, należy zainwestować w subskrypcję Oceanic. Można ją opłacać za dzień, miesiąc lub rok. Zegarek z subskrypcją jest idealny zwłaszcza dla okazjonalnych nurków. Ponadto Apple Watch wystarczy sparować z telefonem z systemem iOS.
Linia produktów Garmin Descent
Zegarek Garmin Descent jest jednym z nielicznych zegarków stworzonych specjalnie dla nurków. Obudowy spełniają normę EN13319, a system korzysta z algorytmu dekompresji Bühlmann ZHL-16c. Zegarek oferuje również wsparcie dla różnych gazów oddechowych oraz regulowany poziom konserwatyzmu (współczynniki gradientu). Urządzenie ostrzega przed przekroczeniem NDL, zbyt szybkim tempem wynurzania, zmianami mieszanki gazów i koniecznością wykonania przystanków dekompresyjnych.
Oprócz funkcji nurkowych, linia produktów Descent zapewnia pełen zakres narzędzi i opcji, które można znaleźć w większości zegarków z portfolio Garmin. Dostępne jest wsparcie dla różnych dyscyplin sportowych na lądzie, funkcji lifestylowych oraz narzędzi do monitorowania stanu zdrowia. Zegarek jest kompatybilny z urządzeniami działającymi na systemach Android i iOS, a co istotne, do korzystania z wszystkich funkcji nurkowych nie jest wymagana subskrypcja.
Huawei Watch Ultimate
Huawei Watch Ultimate zaskoczył nas w redakcji przede wszystkim dołączonym do zestawu przedłużonym paskiem, który umożliwia noszenie go na skafandrze. Wytrzymałość zegarka jest potwierdzona certyfikatami ISO 22810:2010 oraz EN13319, przeznaczonymi dla sprzętu do nurkowania. Koperta zegarka powinna zatem wytrzymać realistyczne nurkowanie na głębokość do 100 metrów, co jest niezwykle wysoką wartością dla zegarka zorientowanego na styl życia.
Dla nurków zegarek oferuje wsparcie dla nurkowania rekreacyjnego, technicznego oraz freedivingu. Watch Ultimate posiada również algorytm dekompresyjny Bühlmann ZHL-16c z alertami NDL, przystankami dekompresyjnymi i innymi funkcjami bezpieczeństwa. Znajdziesz tu także narzędzia przygotowujące do nurkowania, takie jak kalkulator Deco i NDL, czy tryb treningu bezdechu. Zegarek jest kompatybilny zarówno z systemem Android, jak i iOS.
